Category: लेख

नेपालीमा लेखिएका रचनाहरु

  • आमाले भन्नु भएको थियो छाता लिएर जाउ…

    आज पानी पर्छ रे, छाता लिएर जाउ
    फेरि निथ्रुक्क परेर आउनु पर्ला, अनि मलाइ नकराउ

    ल, आफ्नो गर्नु पर्ने काम राम्र्रि गरेर आउ
    घन्घोर वर्षामा पनि रमाउने मन लिएर जाउ

    कस्तो पानी परेको, धत! मैले भने छाता घरमै छाडे
    सबै जनाले छाता ओडे, मैले चाँहि अरुको छातामा आँखा गाडे

    रङ्गी-बिरङ्गी  छाताहरु खुल्यो हनुमान ढोकाको बाटो भरि
    मलाई भने लाजको भाव आउँछ, जाबो एउटा छाता नहुँदा नि फेरि

    लुरुक्क परेर हिँड्छ उ, पानीको चुट्टाइ खाँदै
    एता-उता हेर्छ उ, कसैले हेरिरहेको छ कि भनि न्यायाधीश बन्दै

    कता-कता आमाले भनेको याद आउँछ, अनि घन्घोर वर्षाको पनि रमाइलो लिन थाल्छ
    स्याल जस्तै लुरुक्क परेको उ, अब बाघ जस्तो राजसी पाइला चाल्छ

    उसका कम्जोर घुँडालाई बिर्सिएर, रमाउँदै, उ अब दौडिन पो थाल्छ
    बाल्यकालका उस्तै सम्झनाहरुले उस्का आँखाहरु भरिन थाल्छ

    आमाले भन्नु भएको थियो छाता लिएर जाउ…

  • यस्तै हो दुई दिने जिन्दगी …

    यस्तै हो दुई दिने जिन्दगी
    हासे हास्दिने
    रोए रोइदिने
    खोला जस्तै बग्दिने
    बग्दा बग्दा अल्छी लाग्ला
    डुङ्गामा चड्दिने, फोटो खिच्दिने
    फेसबुक, इन्स्टाग्राममा नि हाल्दिने
    तर बग्दा बग्दा होला कहिलेकाहीँ पिडा
    याद रहला रमाउने दिनहरु फेरि आउला

    यस्तै हो दुई दिने जिन्दगी
    हल्का फुल्का पढ्दिने
    पाको बेला घुम्दिने
    गीत बजे नाच्दिने, लिरिक्स नाआएपनि गाइदिने
    चाहिएको भन्दा बडि नाटक गर्दिने
    राति कौसिमा बस्दिने, अँध्यारो आकाश तिर हेरिरहने
    चमेरोहरु खाना खोज्न उडिरहने
    यतिकै कसै कसैलाई सम्झिदिने
    यि सबै स्मृति भए अब, मस्तिष्कको कुनै कुनामा आनन्दले बसिरहने

    यस्तै हो दुई दिने जिन्दगी…

    Inspired from songs: Ashma & Bataseko Jindagi

  • उसलाई बाच्न मन छैन

    उसलाई बाच्न मन छैन रे

    के उसलाई अब डाँडा-काँडाहरुमा फेरि हिड्न मन छैन
    लामो हिडाई पछि आनन्दको थकाइ मार्न मन छैन
    चराहरुको चिर-बिर सुन्न मन छैन
    आफ्नो मोटरसाइकलमा सरर घुम्न मन छैन
    पठारमा बसेर फेरि सूर्यास्त हेर्न मन छैन
    हृदय छुने गीतहरु सुन्न मन छैन
    यो सुन्दर संसारमा नच्न मन छैन
    आफ्ना साथी-भाईहरु संग बसेर बादल माथि उड्न मन छैन
    आफ्नो बाबु-आमा संग बसेर खाना खान मन छैन
    आफ्नो मुटुको ढुक्-ढुक्कि सुन्न मन छैन

    तर आशा गर्छु उसले “मलाई बाच्न मन छैन” जिस्किएर भनेको होस्
    अहिले दिक्क लागेकोले जिन्दगीलाई दिएको घुर्कि होस्

    खै अब अरु कुरा त उस्ले नै जानोस्

    Something I wrote for a friend

  • ताराहरु संगको कुरा

    अँध्यारो यो रात
    जुन ताराको यो साथ
    के हांँस्छौ ए चम्किला तारा
    के बन्छौ तिमी मेरो मनको साहारा?

    मलाई हेरि हाँसिरहेको छौ होला तिमी
    तर तिमी पनि बांधिएको छौ त्यो आकशमा
    घमन्ड नगर तिमी
    तिम्रो सुन्दरताको बयान निर्भर पर्छ मेरो आँखामा

    कहिले लाग्छ, मेरो जीवन पनि तिम्रै घमन्डले चलेको छ
    मेरो जीवन, आज छ भोली छैन, खोला जस्तै बगेको छ
    तिम्रो जीवन, अनन्त-अनन्त, लाग्छ चट्टान जस्तै अडेको छ

    तर तिमी पनि रुन्छौ आफ्नो अनन्त जीवनको अन्त आँउदा?
    लाग्छ तिमी म भन्दा नि बडि रुन्छौ होला
    तिम्रो अन्तमा आँसु झार्ने कोहि नहुंदा

    त्यस दिन सबै समाप्त हुने छ वा फेरि सुरुवात हुनेछ
    म जान्दिन, तर हेरन त्यसको कुनै अर्थ हुन पनि मेरो अस्तित्व हुनु पर्नेछ

    यो ब्रह्माण्ड, के मेरो लागी ?
    के म बिना यस्को केहि अर्थ छैन?
    त्यसो भए तिमी घमन्डि कि म ?

    त्यसैले यो रात तिमी र मलाई बराबर ल
    तिमी छौ त यो रात पनि यति सुन्दर छ
    म छु त तिम्रो प्रशंसक छ
    यो ढङ्ग न बङ्गको लेख छ
    तर साँची नै भन्नु पर्दा यो अन्धकार छ
    त्यसैले त हाम्रो मिलन छ

    अन्धकार आयो त तिमी आकाशमा देखिएको छौ
    यो रात आयो त म यो खाटमा पल्टिएको छु
    आकाशमा टिम-टिम गरिरहेको तिमीलाई हेरिरहेको छु
    तिमीसँग कुरा गर्ने मौका पाएको छु

    अब यो अन्धकार हिड्न आटि सकेको छ
    ऊ स्वार्थी छैन
    ऊ हिड्छ, उसलाई अरु कयौं साथीहरुलाई जो मिलाउनु छ

  • याद

    केहि दिन अघि देखि यो लेख्न खोज्दै छु, दिमागमा प्रश्न खेलिरहेको छ तर लेखेका कुराहरुमा केहि मनलाई चित्त बुझ्दो आएन । उपन्यास लेखिएला त भनिहाले यस्तो छ हालत…. आज फेरी लेख्न बसें फेरी सोच्दै छु, किन एउटा व्यक्तिलाई कसैको याद आउँछ ?

    के हामी याद बिना बाँच्न सक्छौँ ? 

    के यही यादहरु समाल्नका लागी हाम्रो मस्तिस्क छ? 

    र के त्यो नै हाम्रो दिमागको सबै भन्दा महत्त्वपूर्ण प्रयोजन हो ? मलाई थाहा छैन । 

    लाग्थ्यो भोगेका कुराहरु फेरी मस्तिष्कमा आउनुलाई याद आउनु भनिन्छ तर बार बार मेरो मगज मलाई मैले नभोगेका र मेरो जिवनमा नभएको कुराहरु पनि याद दिलाउँछ । अझ भनुम् ति यादहरुमा रमाउने मौका दिन्छ । समय खर्च गर्ने अर्को बाटो थपिदिन्छ । 

    वाह !! अहिले लेख्दा लेख्दै चक्षु खुल्यो ! 

    के यि याद होईनन् चाहना हुन् ?

    यि याद होईनन् चाहना हुन् । 

    वाह ! चाहना बाट सिर्जना भएका कल्पना हुन् जुन यो मस्तिष्कमा बार बार आउँछन् र बास जमाउँछन् । यो कल्पना कहिले बुनियो यो त मलाई थाहा छैन तर लाग्छ सबै भन्दा अगाडी बुनिएको कल्पनालाई नै मस्तिष्क बार बार याद गरिरहन्छ । र हरेक यादमा नयाँ नयाँ बुंधाहरु जोडिन्छन् जस्तै जोडिन्छन् उमेर सँगसँगै जिवनमा अनुभवका नयाँ बुंधाहरु । त्यस माथि पनि एक व्यक्तिको याद आउनु जस्को हुनुको त केहि फन्को छैन तर कसो कसो आशा छ माया प्रेमको, अनन्त साथको, ख्यल ठट्टाको, उहि “सिग्निफिकेन्ट अदर” (Significant other) को । यो याद जसले मनमा खुल्दुली मच्याउँछ, मुहारमा मुस्कन लेराउँछ, कुनै पनि मौसमलाई चन्चल बनाउछ, यि यादहरुमा कतिको सत्य हुने सम्भावना छ त्यो कस्ले जानु मन-मस्तिष्क  त कल्पनामै रमाउँछ ।  

    लौ ! व्याख्यात्मक टिप्पणी गर्ने साहस गरेको यो पनि कल्पनाकै खेलामा गएर अड्किन पुगेछ तर कल्पनलाई डोराउने चाहना हुन् र लाग्छ तेही इच्छा-आकांक्षा कै जगमा यादहरुको महल अडेको छ । 

    अब चाहना के को राख्ने नराख्ने ? र के चाहना पुरै एक व्यक्तिको नियन्त्रणमा हुन्छ ? यो लाग्छ आफै मनन गर्ने कुराहरु हुन् । तर परिरहेको झरीमा अज्ञात सिग्निफिकेन्ट अदरको याद आउनु चाहनाको खेल नहोला म भन्न सक्दिन । पानी परेको बेला लाग्छ यो पुरै वातावरण नै रमान्चित हुन्छ यो मन किन पछी सर्थ्यो ? त्यसमाथि झरी हेर्दै, तातो तातो चिया पिउँदै, आफ्नो मन मिल्ने साथीसँग बात मार्न पाउनु त आहा !  स्वर्ग पुगेको भन्दा कम होइन ।  

    यो लेख खै के भयो तर लाग्छ यो मेरो धेरै वर्ष देखी अनुभव गर्न नपाएको नेपालको मनसुनलाई सम्झनाको पत्र भयो । 

    ख्यल -ठट्टामा मेरो प्रिय पाठक बन्छु भन्नु भएको पाठकलाई मेरो धन्यवाद । कता-कता केहि मूर्त निर्माण गर्न प्रोत्साहान मिल्यो नत्र कहिलेकाहीँ यसता रमाइला चिन्तन पनि सोच मात्र भएर बिलाउँछन । 

  • कस्तो कस्तो यो जिन्दगी

    कस्तो कस्तो यो जिन्दगी

    आफ्नै बाटोमा हिड्दा हिड्दै हराएको जस्तो
    पूर्ण संवाद पनि अपुरो जस्तो
    हाँस्दा हाँस्दै आँसु झर्ने जस्तो

    बुझ्दा बुझ्दै नबुझिने जस्तो
    मिल्दा मिल्दै साथ छाडिने जस्तो
    सङ्गाल्दा सङ्गाल्दै चेट भएको चङ्गा जस्तो

    इच्छा र आशाले तानि रहेको जस्तो
    विकल्पहरूको सीमानामा उभिएको जस्तो
    छिन्-छिन्मा बद्लिने मौसम जस्तो ।

    अनिश्चितता छ त, बाँचिरएको जस्तो
    अन्योल मै अर्थ लुकेको जस्तो
    (के अरु केहि औचित्य छ ?)
    मुस्कुराउँदै हिडी रहुँ जस्तो

    मुस्कुराउँदै हिडी रहुँ जस्तो
    कस्तो कस्तो यो जिन्दगी…

    यो टाईप गर्दा गर्दै मलाई शंकर लामिछानेको निबन्ध ‘देउताको काम’ को अन्तिमका केहि सोच (वाक्यहरु) याद आए। –

    “यो सब भएन र पो !

    यो सब गरिन (वा गर्न सकिन !) र पो ।

    आज, वहियात कुराले पनि छुन्छ । अरुलाई गरिएको, अरुले जवफ दिएको प्रश्नोत्तरले पनि छुन्छ । र …।

    यसरी छोइने भएर नै आशा लाग्छ, स्पन्दन छ कता कता कता ! … कता कता केही धुकधुकी बाँकी छ सायद यही छ ‘देउताको काम’ हो कि म भित्र शेष रहन गएको ? जीवनप्रतिको सच्चा चाहनाको यो ढुकढुकी …। यसको जवाब भविष्यले सायद भन्ला …। “

    शंकर लामिछाने. 1967. एब्स्ट्रयाक्ट चिन्तन्: प्यज, देउताको काम
  • आगो

    “सफला, आज आगो बनाउनु पर्छ जस्तो छ”
    “गैस्यो त मकर लेराइस्यो तल बाट”
    (मकर हो कि के भन्छ आगो बनाउने भांडोलाई)
    म मकर लेराउँछु भर्र्याङ्मा दौडिदै गएर
    एकछिन मै कौसी उज्यलो हुन्छ
    “भयो ?”
    “ह्वर ह्वर बलेको आगो खोठामा लाने होइन नि ।
    ढुङ्री ले फुकेर रापिलो बनाउनु पर्छ अनि मात्र लाने हो,
    राप मात्र हुँदा”
    “म गरुम ?”
    “आज हेर्स्यो भोली देखी गर्सेला”
    “हस्”
    “ए यो पनि यही रयिछे”
    “आगोमा चल्लनु हुन्न है,(मुस्कुराउँदै) बेलुका ओछ्यानमा सु आउला”

  • चरा

    उडी रहने चरा
    कहिले बादल माथी
    त कहिले बादल तल
    कहिले चर्को घाममा
    त कहिले झम्झम दर्किएको वर्षा
    कहिले रतको अंधकारमा
    त कहिले दिनको आंखा खाने उज्यालो
    त्यै पनि उडीरहन्छ चरा
    आफ्नो गन्तव्यलाई साँची
    यही थाहा पाउन कि फेरी
    उसले अर्को गन्तव्य साँच्नु पर्छ
    अर्को आकांक्षा बोक्नु पर्छ
    अर्को उडान भर्नु पर्छ
    उडी रहनु पर्छ

  • यस्तो अथाह माया के का लागि ?

    साम्झिन्छु मन कुट्टुकै खान्छ
    रुन खोज्छु आँखामा आँसु छैन
    बोल्न खोज्छु बोल्न बाँकि के हि छैन​
    बिसाउन खोज्छु बस्न मान्दैन मेरो मन
    यस्तो अथाह माया के का लागि ?

    मनले हो कि तनले हो
    गम्भिरतामा हो कि बेवसिमा हो
    शाररिक हो कि आत्मिक हो
    यस्तो अथाह माया के का लागि ?

    बिर्सिन खोज्छु बिर्सिन मान्दैन मेरो मन
    मार्न खोज्छु मर्न मान्दैन मेरो मन
    बागाउन खोज्छु, बगेर फेरि फर्किन्छ मेरो मन
    यस्तो अथाह माया के का लागि ?

    सोच्छु कसरि बाँचि रहेको छु यति पिडामा
    आँखा खोल्छु, समाल्छु आफुलाई
    अनि आफ्नो प्रश्नको आफै उत्तर दिदै भन्छु-
    “यस्तो अथाह माया मायाकै लगि”

    यस्तो माया जसमा गुमाउने केहि डर छैन​
    यस्तो माया गर्नु मायाको केहि गल्ति हुदैन​
    तर​, यस्तो माया जसले मेरो माया कहिले फर्काउदैन​
    पिडाको कारण पनि बन्दैन​
    यस्तो माया अनन्त हुन्छ
    यस्तो मायाका लागि नै अथाह माया हुँदो रहेछ​।

    -ap

    Written Date: August 4th 2020

    Credit: This writing is based on the things that I learned from the podcast “Philosophize This.” This podcast has helped me unfold little mysteries about myself. Thank you!

  • प्रकृति

    शान्त बनिदेउ तिमी अब चाँडै

    माफ गरिदेउ तिमी म जस्तो अज्ञानीलाई
    जस्ले तिमीलाई रुआए
    माफ गरिदेउ तिमी म जस्तो निर्दयीलाई
    जस्ले तिम्रो प्रतिबिम्ब बिगरे

    धेरै सहयौ तिमीले हाम्रा क्रूर व्यवहार
    सक्छौ भने माफ गरिदेउ तिमी लज्जिता मेरो मुहार
    बने कारण तिम्रा असंख्य आँसुका धाराको
    बुझ्न सकिना भव तिम्रो निस्वार्थ मायाको

    तिमी छौ त म छु
    तिमी छौ यो संसार छ
    म छु त केवल म मात्र छु
    र मेरो स्वर्थ छ

    सक्छौ भने माफ गरिदेउ तिमी यो अज्ञानीलाई
    शान्त बनिदेउ एक चोटी फेरी तिमी
    यो जगतलाई नै शान्ती बनाइ